حضرت آیت الله خامنه ای (مد ظله العالی) : «اساسی ترین و خاموش ترین جهادها، جهاد در کردستان، سرزمین غریبان است». ::: شهيد دستغيب در ارتباط با جنگ كردستان فرمودند: «هيچ عبادتي بالاتر از خدمت در كردستان نيست». ::: معاون امور راهبردی و اشراف ستاد کل نیروهای مسلح گفت: کردستان سرزمین مجاهدت های خاموش، یک شجره طیبه‌ غرس شده‌ای است که روز به روز بالنده تر می شود. ::: مقام معظم رهبری (ره) فرمودند: کردستان سرزمین فداکاری های بزرگ است؛ سرزمین هنر و فرهنگ است؛ سرزمین صفا و وفاداری است؛ سرزمین مردمِ وفاداری است که در حساس ترین سال های عمر این نظام و این کشور با مردانگی خود و با رشادت خود، توطئه‌های بزرگی را خنثی کردند. سرزمین مردم با رشادت و با رشد عقلی و آگاهی است که توطئه‌ دشمن را در لحظات حساس تشخیص دادند و با فداکاری خود فتنه‌ بزرگی را خاموش کردند، پیش از آنکه آن فتنه بتواند به هدف های شوم خود برسد. این از یاد ملت ایران نخواهد رفت. کردستان در تاریخ انقلاب اسلامی، نشان افتخاری را با خود حمل می کند که در کمتر استانی نظیر آن را می شود دید.

نقش کمک های مردمی

مقالات » تبین کمک های مردمی
تبیین نقش کمکهای مردمی در دفاع مقدس (شهرستان آران وبیدگل)

تعداد بازدید : 1330

تاریخ ثبت : جمعه 30 فروردين 1392


هوالعلیم

 

 

مؤسسه فرهنگی - پژوهشی سردار شهید حسین صیادیان


 
تبیین نقش کمکهای مردمی در دفاع مقدس


 (شهرستان آران وبیدگل)
 

 
علی اصغر شیره پزآرانی - دانشجوی دکتری مدیریت


علی صیادیان - کارشناسی مدیریت وبرنامه ریزی آموزشی


 حسین حاجی حسینی - کارشناس ارشدمدیریت


 حسن سعدی - کارشناسی علوم تربیتی


 
نشانی :


 شهرستان آران وبیدگل - خیابان 17 شهریور - خیابان افتخار الاسلام -

جنب نانوایی کرامتی - کد پستی 8741814755

مؤسسه فرهنگی - پژوهشی سردار شهید حسین صیادیان

03154728078   -   09133622376


 
كمك به جبهه كمك به اسلام است . (امام خميني «ره»)

 


تبیین نقش کمکهای مردمی در دفاع مقدس


(شهرستان آران وبیدگل)

 

(اعضای مؤسسه فرهنگی - پژوهشی سردار شهید حسین صیادیان )


 
1- علی اصغر شیره پزآرانی


2- علی صیادیان


3- حسین حاجی حسینی


4- حسن سعدی

 

 


 
چکیده :

بعد ازهجوم سراسری ارتش عراق به سرزمین مقدس اسلامی، مردم انقلابی ومسلمان ایران كه بخشی ازكشور خود را در خطردیدند ازسراسركشور به جبهه‎های نبرد هجوم آوردند وازهمان روزهای اول سدی عظیم درمقابل ارتش مجهز عراق به وجود آوردند.مردم مسلمان علاوه براعزام جوانان خود به جبهه‎های نبرد باكمكهای نقدی وغیرنقدی خود،بخشی ازنیازمندی های جبهه‎های جنگ را به عهده گرفتند. این كمك‎ها به شیوه‎های مختلفی به جبهه‎ها سرازیر می‎شد ودرقالب كاروانها وجمع آوري كمك هاي نقدي درپايگاه هاي بسيج، مصلاهاي نمازجمعه ومساجد، پشتيبان رزمندگان بودند وبه فرمايش رهبر فرزانه خود كه مي گفت كمك به جبهه، كمك به اسلام است لبيك مي گفتند. این مقاله به بررسی نقش کمکهای مردمی به جبهه ها در شهرستان آران وبیدگل می پردازد.


 
1- مقدمه

حماسه‏ ملت ایران دردفاع مقدس، نمایشگر قله ظرفیت‌هاى انسانى مردم این سرزمین خدایى است. اگرملت ایران هشت سال جنگ تحمیلى را نمی ‏داشت، البته خیلى ازویرانی‌ها، فقدان‌ها،خسارت‌ها را نمی داشت، امااین اعتماد به نفس را هم نمی ‏داشت، این قدرت علمى، نظامى وپیشرفت صنعتى را هم نمی ‏داشت، این عزّتى را هم كه درمقابل چشم جهانیان به دست آورده است، نمی ‏داشت، این حالت یأس وناامیدى ازتسلّط براین ملت هم در دل دشمنان بزرگ او به وجود نمی ‏آمد (مقام معظم رهبری،1388).
دردوران هشت سال دفاع مقدس، اگرچه بخش عظیمی ازدرآمد کشورجهت تجهیز جبهه ها ورفع نیازهای تدارکاتی هزینه می شد ، اما به لحاظ وسعت میدان جنگ ازشمالی ترین نقطه مرزهای غربی تا جنوبی ترین نقطه آن، به علاوه تمامی پهنه آب های نیلگون خلیج فارس، طولانی بودن مدت درگیری، محاصره اقتصادی ووضعیت نامطلوب اقتصادی داخل کشورنمی توانست آنچنان که شایسته است، تمام هزینه های جبهه را تأمین نماید. بنابراین کمک رسانی نیروهای مردمی درجنگ، بسیار ضروری وحیاتی بود. آن روزها حال وهوای خاصی درمملکت اسلامی ما حاکم بود. درمیان این تکاپو، نه تنها مادران تلاش می کردند، بلکه دانش آموزان علاوه بر تحصیل علم وحضور درمیادین جنگ، درسنگر مدرسه به تهیه و تأمین وسایل مورد نیازرزمندگان مشغول بودند. مردم ایران علاوه براعزام جوانان خود به جبهه های نبرد، بااهدای کالا وپول نقد، باراصلی تأمین مایحتاج جبهه های جنگ را نیزبه عهده داشتند. این کمکها به شیوه های مختلفی به جبهه ها سرازیر می شد وهر شهر وروستا سعی درتأمین نیازیگان ها ولشکرهای خود می نمود.


2- نقش مردم
درسلسله مراتب سازمانهاي نظامي حداقل بايد 9 نفر به عناوين مختلف پشتيباني كنند تايك رزمنده بتواند درخط مقدم دربرابردشمن شليك كند. يك بسيجي تحت عنوان نيروي مردمي وقتي قرارباشد دريك سازمان نظامي قراربگيرد نيازبه حمايت، همراهي وپيشتيباني چند نفر دارد؟ يا به عبارتي وقتي يك رزمنده ازمنزل، مدرسه،محل كار جدامي شد ودريك سازمان رزم قرارمي گرفت چه تعداد افراد درمسير پشتيباني ازاوقرارمي گرفتند؟براساس همين قاعده معلوم مي شود براي حضور رزمندگان دردفاع ازنظام مقدس جمهوري، اكثريت مردم ما نقش داشتند، درغير اين صورت امكان نداشت خيل عظيم رزمندگان ازاقشار مختلف درجبهه حضور پيدا كنند. حضوريك رزمنده درخط مقدم بدون همراهي وهمكاري خانواده (پدرو مادر،همسر و فرزندان)، محل كار ومدرسه امكان نداشت. يعني نياز به مساعدت، موافقت، تحمل سختي بود.
سه عنصراساسي كه درپيروزي انقلاب اسلامي نقش داشت شامل ايدئولوژي، رهبري ومردم بود. بدون حضورگسترده مردم مسلمان نه امكان پيروزي انقلاب و نه امكان تداوم وحفظ انقلاب دربرابراين همه توطئه های داخلي وخارجي وجود داشت. ميزان مشاركت ومراتب نقش افراد در جنگ نیزمتفاوت بود. درهرصورت عده اي به عنوان رزمنده ازجان خودشان مايه گذاشتند و ده اي به عنوان پشتيباني كننده ازمال خود مايه گذاشتند.اكثريت مردم ايران به نوعي ودرمراتب مختلف دراين جهاد مقدس نقش داشتند. لذا برای جنگ تحميلي كه ازبزرگترين توطئه هاي نظامي وسخت افزاري دشمنان برعليه نظام مقدس اسلامي محسوب مي شود، بدون حضورمردم امكان دفاع و پيروزي قابل تصور نبود.
مي توان به جرأت گفت مردم مهمترين نقش را دردفاع مقدس داشتند. با توجه به حجم گسترده تهاجم و باهدف سرنگوني جمهوري اسلامي، بدون حضورومشاركت مردم امكان مقابله وجودنداشت. لذاحضرت امام خميني (ره) با آگاهی کامل ازنقش مردم، برخلاف ديگران اعتقاد به مردمي كردن جنگ داشتند وبه همين دليل تا زماني كه جنگ مردمي نبود، ما توفيقاتي نداشتيم. بعد ازعزل بني صدر، حضورنيروهاي مردمي آغازشد وتحولات اساسي به وجود آمد. لذامردم مسلمان وانقلابي ايران طبق فرمان حضرت امام (ره) با جان ومال آماده دفاع ومقابله با دشمن متجاوز شدند.


3- ستاد کمکهای مردمی به جبهه ها
 3-1- وضعیت اولیه ستاد کمکهای مردمی به جبهه ها درآران وبیدگل
درطول سالهای دفاع مقدس، تعداداعزام نيرونسبت به جمعيت شهرستان آران وبیدگل درسراسر کشورزبانزد بود، حتي این شهرستان دراعزام روحانيون وطلبه ها پيش قدم بوده است. مردم شهرستان آران وبیدگل درابتدا مايحتاج رزمندگان را به صورت پراکنده جمع آوری می کردند، اما با شروع اقامه نماز جمعه جمع آوری کمکهای مردمی، صورت منظم و ساماندهی بهتری پیدا کرد.
باشروع جنگ تحمیلی، تشكلي درمحل ستاد نماز جمعه به صورت خودجوش ایجاد شد وشروع به كار كرد. وقتي نيازهاي رزمندگان درجبهه اعلام مي شد، اقشارمختلف مردم، امکانات واجناس وکمکهای نقدی وغیر نقدی خود را وآنچه مورد نياز بود به ستادمشخص شده تحویل می دادند. ابتدا دو نفردرشهروروستا براي دریافت وجذب كمكهافعال شدندکه درسالهای اول جنگ كارشان این بود که هرروز به صورت سیارازساعت 6 بعدازظهر به محلات مختلف شهروروستاهای اطراف مي رفتند وپس ازجذب كمكهاي مردمی، حدودساعت 9 شب به محل ستاد برمی گشتند.

 

 

 

 

 

 

 

برای ارتقا وبهبودکیفیت فعالیتهای کمک رسانی، مسئولان کشوربه اين نتيجه رسيدند كه ستادی را برای جذب وهدايت كمك هاي مردمي كه درآن زمان تحت عنوان "ستاد كمكهاي مردمي" معروف بود تشكيل بدهند تاانسجام بيشتري به آنها داده شود. لذااين ستاد دراين شهرستان زيرنظر سپاه تشكيل شد وافرادعلاقمند به عضویت ستاد درآمده وبه فعالیت پرداختند. با وجود تغییرنام ستاد، محل جمع آوري كمكها درمحل نمازجمعه بود. کارکردها ومهمترین مسئولیتهای ستاد کمکهای مردمی درنمودار 1 آمده است.


نمودار1- وظایف ستاد کمکهای مردمی
 

 

 

 

 
3-2- ساختار ستاد
به منظور جمع آوري كمك هاي مردم انقلابي وارتقای کیفیت ارسال کمکهای مردمی به جبهه ها درشهرستان آران وبیدگل وارسال به جبهه ها، ستادپشتيباني،جذب وهدايت كمك هاي مردمی تشكيل شد. اعضاي اصلي تشكيل دهنده ستاد کمکهای مردمی عبارت بودند از 1- امام جمعه محترم به عنوان رئيس 2- بخشدار به عنوان قائم مقام ستاد کمکهای مردمی 3- فرمانده سپاه پاسداران 4- مسئول جهاد سازندگي . اين چهارنهاد به عنوان اعضاي اصلي ستاد کمکهای مردمی پشتيباني درشهرستان محسوب مي شدند.
ستادپشتیبانی،جذب وهدایت کمکهای مردمی داراي يك سيستم اداري واجرايي بود كه به وسیله يك نفربه عنوان مدير،همراه تعدادي پرسنل كه عمدتاً مأموراز ادارات ونهادهاي انقلابي به ويژه جهادسازندگي وسپاه پاسداران بودند،اداره مي شد. وظيفه اين ستاد، اجراي سياستهاي ستاد کمکهای مردمی،ارتباط با يگانهاي رزم، شناسایی نيازهاي يگانها، جمع آوري كمكهاي مردم، ارتباط با ستاد فرعي کمکهای مردمی درسطح شهرستان، ارسال كمكهاي مردمي به يگان هاي رزم وپشتيباني ازيگان هاي مرتبط با شهرستان بود.

 

 

 

 


نمودار2- ساختارستاد کمکهای مردمی شهرستان آران وبیدگل

 

 

 


شکل1- نمونه تصاویر ستاد جذب وهدایت کمکهای مردمی به جبهه ها


3-3- نحوه جمع آوري
فرایندجمع آوری کمکهای مردمی به شرح زیر بود 1- هماهنگي وارتباط ستاد کمکهای مردمی شهرستان با يگان مربوطه  2- اعلام نياز يگان به ستاد کمکهای مردمی  3- حرکت خودرو جمع آوری کمکهای مردمی در سطح محلات شهر و روستاها  4- هماهنگی با ادارات برای جمع آوری کمکها 5- استقرارتیم جمع آوری کمکهای مردمی در محل امامزادگان مشهور شهر در روزهای پنج شنبه، جمعه وایام الله 6- جمع آوری سایر کمکهای اقشارمختلف شامل زنان ودانش آموزان درزمانهاي مشخص 7- نمایش کمکهای جمع آوری شده درمحل نماز جمعه 8- بررسی وطبقه بندی کمکها  8- ارسال همه كمك هاي غیر نقدی جمع آوري شده طي كاروان هايي ازشهرستان به جبهه ها. مشاركت مردم شهرستان درپشتيباني ازرزمندگان وارسال كمكها قابل توجه بود، به طوری که همه شهرستان (محلات، روستاها واقشار مختلف) مشاركت داشتند.
 اولويت جمع آوري وارسال کمکها براساس نياز ودرخواست يگانهاي رزمي بود. دربعضي مواقع مصالح ساختماني موردنيازبود ودربعضي مواقع وسيله نقليه. البته ارسال مواد غذايي، پوشاک، مواد شوینده وبهداشتی به عنوان نيازثابت هميشه مورد نظر بود. محل ستاد نمازجمعه، امامزاده ها ومساجد به عنوان مهمترين مكان جمع آوري وارسال كمك هاي نقدي وغیر نقدی مردم بودند. پايگاه بسيج به عنوان كانال ارتباط مردم با سپاه پاسداران، شوراهاي اسلامي محله ها به عنوان كانال ارتباطي روستاییان با جهادسازندگي وهمچنين ستادکمکهای مردمی پشتيباني آموزش و پرورش ازمهمترين مجريان محسوب مي شدند.
زنان مهمترين نقش را چه ازنظرتشويق همسران وفرزندان وتحمل سختي ها وچه درجهت جمع آوري كمك ها(پخت نان، تهيه لباس مناسب براي رزمندگان) درپشتيباني ازجنگ به عهده داشتند . ستاد کمکهای مردمی پشتيباني علاوه برارسال كمك هاي نقدي وغیرنقدی مردمي، دربخش مهندسي وعمران برای ساخت پادگان یا تجهیزآن نیز اقدامات لازم را انجام مي داد.

 

 

 

 

 

نمودار3- فرایند کمکهای مردمی شهرستان آران وبیدگل
 

 

 

 

 

 

 

شکل2- نمونه برگه اعلام وصول کمکهای مردمی


3-4- نیاز سنجی
مسئولان ستاد کمکهای مردمی هرچندوقت یک بار، به جبهه ها سفرمی کردند وآنچه را موردنيازرزمندگان بود بررسي وشناسایی مي كردند يا خودفرماندهان ومسئولان پشتیبانی یگانها به نتایجی می رسیدند كه به عنوان مثال درغرب كشوركه هوا سرداست چه چيزي موردنيازشان است يا درجنوب كه هواگرم است، چه نیازهایی وجوددارد. مسئولان ستاد باهمفكري فرماندهان ورزمندگان وبررسي هايي كه دركل جبهه ها انجام مي گرفت، نیازهای جبهه هارا شناسایی ونسبت به جمع آوری کمک های مردمی اقدام می کردند.

 

 

 

 


نمودار4- فعالیتهای اجرایی کمکهای مردمی شهرستان آران وبیدگل

 


 
نمودار4- اقدامات اجرایی برای کمکهای مردمی شهرستان آران وبیدگل

 

 

 

 
3-5- نمونه کمکهای مردمی شهرستان آران وبیدگل
1- كمكهای غیرنقدی به صورت کالاهای متنوع مستقیم به جبهه‎های نبردارسال می شد ولی كمك‎های نقدی صرف مخارج ضروری جنگ می‎گشت. طلا وجواهر آلات اهدائی تبدیل به پول نقد می‎شد وازآن طریق نیازهای جبهه ها تأمین ودربعضی ازمواردپول نقد به مسئولان پشتیبانی یگانها داده می شد.

 

 

 

 

شکل3- نمونه برگه های دریافت کمکهای مردمی


 
2- به همراه هدایای مردمی نامه‎هائی ازطرف اقشارمختلف مردم خصوصاً دانش آموزان به رزمندگان اسلام ارسال می‎شد كه خود دربسیاری از موارد با ارسال آدرس، پل ارتباطی بین رزمندگان وارسال كنندگان آن بود.
3- گاهی برای تشویق وتأثیرگذاری بیشتر،هدایای دانش آموزان با ابتکارخاصی به ستادتقدیم می شد. ستاد، روزي راتعيين مي كرد ودانش آموزان  مدارس مختلف نيز درآن روزاعلام شده با دردست داشتن قلك هاي خود، مخصوصاً درروز جمعه كه مردم درنمازجمعه حاضر بودند، به ستاد نماز جمعه مي آمدند و به شكل خاصي كمكهاي خود را كه درهمان قلك هاي كوچك خودشان بود، تقديم مي كردند.
4-  یکی ازنمونه های قابل توجه، مشاهده اهدای حلقه نامزدی به وسیله نوعروسان وتازه دامادها بود. تازه عروس ودامادي كه تازه ازدواج كرده بودند وزندگاني خودشان را تشكيل داده بودند، يك پاكت نامه را که حاوی حلقه نامزديشان بود تقديم می كردند ودرنامه اي هم، به این موضوع اشاره می کردند كه ما تنها چيزي را كه الان مي توانيم كمك كنيم اين حلقه نامزدی است.
5- زنان نیزقطعات طلاهای خود را به عنوان کمک تقدیم ستاد می کردند. تعداد قطعات طلاها درحضور امام جمعه صورتجلسه مي شد. به وسیله يكي ازمسئولان ستادکمکهای مردمی به بازار برده وفروخته مي شد وپول آن به حساب مشخص شده دربانك، واریزمی شد وبعد با توجه به نيازي كه رزمندگان داشتند، کالاها واجناس مورد نیاز خریداری می شد وازمحل موجودی نقد درحساب یاد شده، مبلغ آنها  پرداخت مي گردید.
6- از دیگرنمونه‎های کمکهای مردمی، نقش وفعالیت وانت بارها وکامیون دارانی بود که به صورت داوطلبانه وگاهی شبانه روزی، با وسیله نقلیه شان برای جمع آوری کمکهای مردم درمحلات شهروروستاهای همجواردراختیارستاد بودند ویا درمواقعی که برای ارسال کمکهای جمع آوری شده به مناطق جنگی نیازبه کامیون بود، این رانندگان برای نوبت گرفتن واعزام به جبهه ها ازهم سبقت می گرفتند.
7- شاخه ای ازستاد کمکهای مردمی نیز مربوط به خواهران بود که درقالب تشكیل گروه‎های مختلف درحسینیه‎ها ،مساجد وخانه‎های شخصی در امركمك رسانی به جبهه‎ها حضورفعال داشتند وبا تهیه وپخت نان ودوخت لباس، بسته بندی آجیل ومواد غذایی،رزمندگان اسلام را یاری می کردند.
8- کمکهای غیر نقدی شامل مواد خوراکی، پوشاک و لوازم گرمایشی وبهداشتی می شد که درفصل سرما نیازجبهه ها بیشتربه وسایل گرمایشی مانند پتو و چراغ والوور وغیره بود ودرفصل گرما آبلیمو وشربت وآبمیوه مورد تقاضا بود.

 

 

 

 

 

 


شکل4- نمونه برگه اهدای کمکهای مردمی (محله حاج امین شهرستان آران وبیدگل)


9- کمکهای جمع آوری شده درمدارس اغلب با نامه ای به رزمندگان همراه می شد. این نامه ها دارای انشای ساده و متنی صادقانه بود.
10- کارمندان نیزبا اختصاص یک یا چندروز ازحقوق ماهانه، رزمندگان را یاری می کردند.
11- زمانی درجبهه ها نیاز به آمبولانس احساس شد که باكمكهاي مردمی به مرورزمان حدود5 دستگاه آمبولانس ازهمين كمكهاي نقدی وجواهرآلات مردمي خريداري شد.
12- ازاقدامات دیگرستادکمکهای مردمی آران وبیدگل، خريد 3 دستگاه اتوبوس ویک دستگاه مینی بوس برای پاسخگویی به نیاز جبهه هاي جنوب بااستفاده ازكمكهاي مردمي بود.این وسایل نقلیه پس ازچندروزنمایش درمحل نمازجمعه كه به عنوان محل تجمع مردم بود به همراه كاميونهاي حامل اجناس اهدائي مردم به جبهه ها ارسال شد.
13- يكي ازفعالیتهای جذابی كه مردم آران وبیدگل درجبهه ها به نمايش گذاشتند وبین رزمندگان مشهورشده بود، اين بود كه درفصل زمستان هر سال دو مرتبه، يك هيئتي متشكل ازگروههای مختلف مردم که هم ازخانواده شهدا بودندوهم كساني كه دراین کارتبحري داشتند، به عنوان حليم پزان(كاروان حليم پزان) ازشهر حركت مي كردند وچند روزي راهمراه تمام وسايل واجناس حليم پزي به مناطقی که بیشتررزمندگان شهرستان حضورداشتند وصحنه های جذابی را به نمايش می گذاشتند وازاین طریق به ارتقای روحیه رزمندگان کمک می کردند.

 

 

 

 

 

 


شکل5- کارت مخصوص کاروان حلیم پزان


14- بخشی ازفعالیتهای کمک رسانی درقالب گروهها واقشارتخصصی بودند. دربعضی زمانها نیاز به تعدادي بنا وكارگر براي ساختن مكانهاي موردنیازرزمندگان مانند حمام درجبهه یاساختن پناهگاه بود.تعدادي ازگروههای مردمی هم شامل بنا وجوشكار که داوطلب وپيش قدم بودند، ثبت نام مي كردند ودر روزهاي خاص وموقعيت هاي خاص به جبهه اعزام مي شدند. همچنین افراد وگروههایی مانند شاطر، نانوا وراننده ازطريق همين ستاداعزام مي شد. بعضی ازاعزام ها‌ ازطريق جهادسازندگی یاهلال احمرانجام می شد.
15- چون امکان تهیه وارسال  نان نرم به جبهه ها نبود،ازكمكهايي كه مردم مي كردند، آرد تهيه و به بعضي ازنانواهای خشک پزی داده می شد، نان خشك مي پختند وداخل پاكت بسته بندی می شد وهر دوماه یک بار، سه كاميون فقط نان خشك براي رزمندگان ارسال مي شد.


3-6- نحوه تفکیک اجناس
ستادکمکهای مردمی، اجناس اهدایی راازهم تفكيك مي كرد، آنهايي كه فاسد شدني بود دريخچال وسردخانه نگهداري مي شد. درمواردی که امکانات سردخانه امكانات کافی وجود نداشت، سعي می شد آنهايي كه فاسد شدني هست، هرچه زودتر به دست رزمندگان رسانده شود ومعمولاً هر ده روزي چند تا كاميون ازاين كمكهـاي مردمي آمـاده وبه جبهه ها ارسال مي شد.
تعدادي ازوسايل جمع آوري شده هم مستقيم به رزمندگان درجبهه ها داده می شدوبعضی چيزهايي كه به دلایل مختلف بايد انبار مي رفت به انبار انتقال می دادند.اما بعضی چيزهامثل تنقلات درايام عيد، دهه فجر یاهفته دفاع مقدس به وسیله خودعزيزان مستقيم درجبهه توزیع می شد. 
گروههای مردمی درتقسيم بندي اجناس وجدا كردن آنها درنماز جمعه جمع مي شدند واقدام به دسته بندی وتقسیم اجناس می کردند.

 

 

 

 

 

شکل4- برگه حواله انبار


3-7-گروههای مردمی کمک کننده
هركس با توجه به توان خود كمك مي كرد آنكه ازنظر مالي توان بيشتري داشت قطعاً كمك بيشتري مي كرد، حتی پيرزني كه درروستا زندگی می کرد،چند تا تخم مرغ به ستاد مي داد .


3-8- دستمزد
رزمندگان درجبهه ها بدون هيچ چشم داشتي می جنگیدند وجان خودرا درطبق اخلاص تقدیم اسلام وانقلاب می کردند. درستاد کمکهای مردمی نیز افرادداوطلب، بدون هيچ حقوقي فعالیت می کردند وبدون درنظرگرفتن منافع مادی ومخلصانه برای کمک به رزمندگان درجبهه ها فعالیت می کردند.


3-9- تأثیرات گروههای مردمی در روحیه رزمندگان
1- توان روحی وروانی رزمندگان اسلام با مشاهده کمکهای مردمی افزایش می یافت.
2- تهییج رزمندگان با توجه به اینکه مردم درپشت جبهه ها ازهیچ کوششی فروگذار نمی کردند.
3- عدم توقع رزمندگان اسلام برای دریافت حقوق یا دستمزد با توجه به اینکه مردم با تمام وجود ازامکانات محدودخودبه جبهه ها کمک می کردند.
4- احساس رضایت درونی مردم از اینکه نقش مهمی دراداره جنگ به عهده دارند.
5- با توجه به اینکه مردم درشرایط جنگ و دروضعیت بسیاردشواراقتصادی به رزمندگان کمک می کردند باعث می شد تا رزمندگان هم دراستفاده ازکمکهای مردمی صرفه جویی به عمل آورند.
6- با توجه به اینکه هرمنطقه ای مسئولیت پشتیانی ازرزمندگان خودرا به عهده گرفته بود لذامردم آن منطقه با این رویکرد که کمکهای آنها به فرزندان خودشان می رسد، کمکهای بیشتری تقدیم می کردند.

 

 

 

 

 

 

 

7- حضورمردم درصحنه کمکهای مردمی نقش مهمی دراقتصاد جنگ داشت،به گونه ای که دولت توان تأمین همه امکانات ونیازهای جبهه ها را نداشت،لذا توانست بخشی ازمنابع خودرا به نیازهای ضروری ترجبهه ها تخصیص دهد.


 
نمودار5- نقش واهمیت کمکهای مردمی


 
4- ساختار وسیستم ستاد کمکهای مردمی

4-1- انواع ساختارها
مینتزبرگ ساختارهای سازمانی را به پتج گروه بوروکراسی ماشینی، بوروکراسی حرفه ای، ساختار بخشی،ادهوکراسی وساختارساده طبقه بندی می کند.واژه ادهوكراسي ازواژه هاي يوناني ad hoc به معني "براي هدف معين" و پسوند -cracy به معني حكومت گرفته شده است. ادهوكراسي عبارت از هرساختاري است كه خطوط بوروكراسي موجود را براي بهره برداري ازفرصتها، حل مسايل ودستيابي به نتايج قطع مي كند.ادهوكراسي يك شكل سازماني پويا وپيچيده است كه با بوروكراسي متفاوت است.جدول 1 ویژگیهای ساختارادهوکراسی را نشان می دهد.(مینتزبرگ،هنری،1374).

 

جدول1- ویژگی های ادهوکراسی

 

ویژگی های ساختاری ویژگی های ادهوکراسی
مکانیزم اصلی هماهنگی سازگاری رویاروی ستاد کمکهای مردمی کمکهای مردمی (همراه با هسته عملیّاتی در ادهوکراسی عملیاتی)
قاعده های طراحی : تخصّص کردن شغل تخصصی کردن بسیار در بعد افقی
آموزش و ارشاد ساماندهی رفتار، دیوانساله با زنده آموزش زیاد ساماندهی اندک زنده
گروه بندی اندازه واحد بر بنیان وظیفه و بازار در سرتاسر سازمان کوچک
نظامهای نظارت و برنامه ریزی برنامه ریزی عملی محدود (به ویژه در ادهوکراسی اداری)
ابزار برقراری روابط ابزار بسیار برای برقراری روابط در سرتاسر سازمان
عدم تمرکز عدم تمرکز گزینشی
کارکرد: رأس هرم راهبردی رابطه با بیرون سازمان
راهبردی از میان برداشتن ناسازگاریها، توازن کار، نظارت بر فعالیت
هسته عملیاتی حذف کار در سرپرستی
  ادهوکراسی (در ادهو دکراسی اداری) و یا آموخته با کادر اداری برای انجام کارهای غیر رسمی (در ادهوکراسی عملیّاتی)
خطّ میانی  گسترده، امّا آمیخته با ستاد کمکهای مردمی در گیر کار فعالیت
ستاد کمکهای مردمی تخصّصی  کوچک و آمیخته با خطّ میانی در کار فعالیت ای
ستاد کمکهای مردمی کمکهای مردمی بکلّی مفصّل (به ویژه در ادهوکراسی اداری) امّا آمیخته با خطّ میانی در کارهای فعالیت ای
سلسه مراتب اختیار بی اهمیّت
نظام مقررات بی اهمیّت
جریان ارتباطات غیر رسمی مهّم در سرتاسر
مجموعه های کار مهّم در سرتاسر سازمان (به ویژه در ادهوکراسی اداری)
جریان تصمیم گیری آمیخته در همه رده ها
عاملهای موقعیتی :  
پیشینگی و اندازه معمولاً جوان (ادهوکراسی عملیاتی)
نظام فنّی بسیار پیچیده، اغلب خودکار (در ادهوکراسی اداری) و بی قاعده و ساده (در ادهوکراسی عملیّاتی)
محیط  پیچیده و پویا و گاهی
رفاقت آمیز ناهمگون (در ادهوکراسی اداری)
قدرت در نظارت کارشناس،  بسیار مدگرا

 

4-2- ویژگی های ساختاری ستاد کمکهای مردمی
ویژگی های منحصر به فردستاد کمکهای مردمی که ازساختار ادهوکراسی پیروی می کنند عبارتند از :
1- ستاد کمکهای مردمی دفاترمختلفی درسطح شهرهاوروستاها، ادارات، كارخانجات، مدارس، مساجد ونمازجمعه داشتندكه وظیفه مهم كمك رسانی به جبهه‎ها را به عهده داشتند. این ستاد کمکهای مردمی ویژگیهایی کلی داشت که عبارتند از: ساختارسراسرزنده که استانداردهای رفتاری آن اندک است، تخصّص افقی شغل که بر بنیان آموزشهای رسمی است، گرایش به گروه بندی افراد مجرب وتوانمند در واحدهای مبتنی بروظیفه و پراکندگی آنان درگروههای کوچک فعالیتی مبتنی برفعالیت.
2- ستاد کمکهای مردمی نمی توانست برای هماهنگی خود به یکی از شکلهای استاندارد کردن روی آورد. به سخن دیگرستادکمکهای مردمی باید ازآرایش ساختاربوروکراتیک وبه ویژه تقسیم آشکار کار، تنوع گسترده واحدها، رفتارهای یکسره سامان یافته دوری می کرد. مهّمتر ازهمه، ستاد کمکهای مردمی باید انعطاف پذیرباقی می ماند. ستاد کمکهای مردمی نیز حالت زنده خود رانگه می داشت و بدین سان می توانست توانایی جذب کمکهای مردمی را داشته باشد.
3- ستاد کمکهای مردمی کمتربرای اصول کلاسیک مدیریّت ارزش می گذارد. این ستاد کمکهای مردمی با نظام با قاعده سر وکار نداشت. اطّلاعات وفرایند تصمیم گیری در ستاد کمکهای مردمی به گونه ای غیر رسمی وانعطاف پذیر درجریان بود تاهرجا که لازم باشد انگیزه های مردمی را آماده کنند واین یعنی نادیده گرفتن سلسه مراتب اختیار درصورت لزوم.
4- ستادکمکهای مردمی باید افرادمجرب وتوانمند وبا انگیزه را به کار می گرفت وبه آنان قدرت می داد. این افرادمجرب وتوانمند وباانگیزه، افرادی بودند که مهارتهای لازم را به دست می آوردند، امّا برخلاف بوروکراسی، ستاد کمکهای مردمی نمی توانست هماهنگی را از راه استاندارد کردن به دست آورد.ستاد کمکهای مردمی از دانش ومهارتهای موجود برای پدید آوردن آگاهی ها ومهارت های تازه بهره می گرفت.پدید آوردن مهارتها وآگاهیهای تازه نیازمند درآمیختن دانشها ومهارتهای گوناگون موجود است. ستاد کمکهای مردمی بیش ازآنکه به تخصّصی کردن افراد مجرب،توانمندوباانگیزه یاتنوع واحدهای مبتنی بروظیفه بپردازد، بایدمرزهای سنّتی تخصّص را درنوردد. از این رو درحالی که افراد بوروکراسی به گونه ای مستقّل وظایفی را انجام می دهند، افرادستاد کمکهای مردمی باید تلاشهای خود را درهم آمیزند. درستاد کمکهای مردمی، واحدها به صورت گروههای کار پدید می آمدند وبه گونه ای برای گروه بندی توامان مبتنی بر وظیفه و فعالیت ازساختارماتریسی بهره گرفته می شود.
5- استاندارد کردن، مکانیزم اصلی هماهنگی ستادکمکهای مردمی نبود. تلاشها باید درراستای جذب کمکهای مردمی می بود ونه درراستای استانداردکردن.به دلیل پیچیدگی کار ازسرپرستی مستقیم نیز نمی توان به نام مکانیزم عمده هماهنگی ستاد کمکهای مردمی بهره گرفت. هماهنگی بایدبه وسیله کسانی انجام می شد که دارای دانش کارهستند، یعنی افرادمجرب وتوانمند وبا انگیزه هایی که عهده داراجرای فعالیت هستند. بدین سان، سازگاری رویاروی به نام مکانیزم اصلی ستاد کمکهای مردمی پدیدارمی شود. هماهنگی تلاشهای واحدهای مبتنی بروظیفه وگروههای فعالیتها به وسیله مدیریت هماهنگ کننده تأمین می شود.
6- مدیریت ستاد کمکهای مردمی بیشتروقت خود را درارتباط، گفتگو،هماهنگ کردن کار گروههای گوناگون وواحدهای وظیفه ای به کار می گرفت. درواقع مدیران خود نیزافرادمجرب وتوانمند وبا انگیزه بودند که دوشادوش افرادمجرب و توانمند وبا انگیزه فعالیت  می کردند.
7- ستادکمکهای مردمی مانند بوروکراسی از دیدگاه پشتگرمی ای که برافرادمجرب وتوانمند وباانگیزه آموزش دیده دارد، نامتمرکز است. افراد مجرب وتوانمند وبا انگیزه ستاد کمکهای مردمی درسرتاسرستاد، خواه رده های مدیریّت یاهسته عملیّاتی پراکنده بودند وپیش ازآنکه قدرت درهسته عملیّاتی متمرکز شود، به گونه ای یکسان درهمه بخشها پراکنده می شد. قدرت تصمیم گیری دربرابرنوع وسرشت تصمیم ها،میان مدیران و غیرمدیران درهمه رده های سلسه مراتب پراکنده می شد. درستاد کمکهای مردمی، قدرت جذب کمکهای مردمی درانحصارهیچ کس نبود.
8- ستادکمکهای مردمی به گونه مستقیم به حلّ مسایل وجذب کمکهای مردمی می پرداخت. برای هریک ازمسایل خود راه حلّ نوینی پیدا می کرد. این ستاد کمکهای مردمی برای جذب کمک ها تفکّری جدا در پیش گرفت.
9- یک ویژگی برجسته ستاد کمکهای مردمی این بود که کارعملیّاتی و اداری آن، در تکاپویی یگانه درآمیخته می شد یعنی درقالب یک کارو  فعالیت ویژه درمی آمد، به گونه ای که جدا کردن برنامه ریزی وطرّاحی کار ازاجرای آن دشواربود.هردونیازمند مهارتهای تخصّصی شده یکسان برای هرفعالیت هستند.


4-3- عمرستاد کمکهای مردمی
ستادکمکهای مردمی به عنوان ساختارادهوکراسی یک رشته ویژگیهای غیرمحیطی نیز داشت. یکی ازاین ویژگیها سنّ یا جوانی است، زیراستاد کمکهای مردمی ساختار آنچنان با ثباتی ندارد.دشوار است که ستادکمکهای مردمی را باچنین ویژگیهابرای مدّتها نگه داشت یعنی بتوان از استاندارد شدن رفتارآن جلوگیری کرد وموقّتی و نوآوربودن فعالیت ها را حفظ کرد. با افزایش عمرستاد کمکهای مردمی، نیروهای گوناگون، آن را به سوی بوروکراسی می کشاندند. لذا جذب کمکهای مردمی به فعالیت های موقّتی نیاز داشت.
ستادکمکهای مردمی، عمری سیار وکوتاه داشت. این ستاد بافعالیت مخاطره آمیز روبرو بود که می تواند با شتاب آن را ازهم فرو پاشد. ستاد کمکهای مردمی برخلاف بوروکراسی که بازده استانداردی دارد،هرگز نمی توانست ازفعالیت بعدی خود اطمینان یابد. اگرشماری از ادهوکراسی ها به دلیل ناکامی خود،عمری کوتاه دارند،عمر بسیاری ازآنها به دلیل کامیابی آنها کوتاه است. کامیابی وپیشینگی به دگردیسی ادهوکراسی می انجامد و آن را به سوی وضع با ثبات تروستاد کمکهای مردمی دیوانسالارانه ترمی کشاند. ستادکمکهای مردمی با گذشت زمان، توجّه خود را روی برنامه های ویژه متمرکزمی کرد وحتّی ممکن بود تنها به اجرای یک برنامه ابتکاری می پرداخت در این صورت، اگرچه ستاد به زندگی خود ادامه می داد، شکل آن دستخوش دگرگونی می شد.
دربوروکراسی،هرگاه ضرورت تصمیم گیری پیش می آید، فرمانی ازبالامی آید، امّا درستاد چنین نبود. درستاد کمکهای مردمی هرکس نقشی داشت. مسئله بارها تعریف وبازشکافی می شد ونظرها ودیدگاههایی برای حلّ آن پیشنهاد می شد ومورد گفتگو قرارمی گرفت .راه حلّ های گوناگون هوادارانی پیدا می کنند وسرانجام هر کس به هواخواهی از راه حلّ خوشایند خود می پردازد. سرانجام تصمیمی گرفته می شد که خود یک گام به شمارمی آید. این تصمیم اگرچه واپسین تصمیم بود، ولی به احتمال دیرتر بازنگری می شد.حضورگسترده مردمی درتصمیم گیری، کمکهای مردمی گسترده آنان را در تصمیم های گرفته تضمین می کند. از این رو، مرحله اجرا درستاد کمکهای مردمی، آسانتر از بوروکراسی ماشینی است که در آن اجرای تصمیم ها، به گونه معمول، حمایت مردمی را به دنبال داشت.


4-4- راهبردهای کلان ستاد کمکهای مردمی
 راهبرد گامي است دريك پيوستار منطقي كه سازمان را ازرسالتي سطح بالا به كارهاي انجام شده مي‌رساند. راهبرد ، فعاليت هايي است كه يك سازمان انتخاب مي‌كند تا در آنها برتري يابد(رحمان سرشت،1383). جوهره‌ راهبرد عبارت است ازگزينش اجراي متفاوت فعاليت ها نسبت به رقبا، به طوري كه موجب موقعيت ارزشي منحصر به فرد شود- (اعرابی ،1376).
جدایی تنظیم و اجرای راهبرد که پایة بنیادی بوروکراسی است، در ستاد کمکهای مردمی بی معنی بود. در ستاد کمکهای مردمی، راهبردها از راه فرایند تصمیم گیری های ویژة درون فعالیت هاکه به گونة معمول باید اجرا کننده راهبردها باشند، تنظیم می شد. دلیل آن این است که در ساختاری که هدف بنیادی آن جذب کمکهای مردمی است، هرگز نمی توان دستاورد تلاشها را از پیش روشن کرد. از این رو، تعیین راهبرد کامل یعنی پدید آوردن یک الگو یا ثبات در تصمیم گیری، از پیش شدنی نیست و راهبردها پس از دستیابی به پیامدهای تصمیم های گرفته شده، پدیدار می شود. هر فرایندی که مفهوم را از عمل یعنی برنامه ریزی و ساماندهی را از اجرا جدا می کرد مانع از آن می شد که ستاد انعطاف لازم را برای جذب کمکهای مردمی در برابر محیط پویای خود داشته باشد.
ستاد کمکهای مردمی، به عملیّات آیندة خود به درستی اطمینان نداشت. عملیّات آینده بستگی به فعالیت هایی داشت که پیش خواهد آمد و آن نیز به نوبة خود به چگونگی کارکرد ستاد کمکهای مردمی در فعالیت هایی جاری آن بستگی داشت. از این رو راهبرد آن هیچ گاه تثبیت نمی شد، بلکه با دگرگونی فعالیت ها همواره دگرگون می شود. به سخن دیگر، وقتی راهبرد از پیش تعیین شود، ستاد کمکهای مردمی از شکل ادهوکراسی بیرون می آید. راهبرد از پیش تعیین شده به این معنی است که ستاد کمکهای مردمی فعالیتهای خود را تعیین و چگونگی ارایه خدمات را نیز روشن کرده است. به سخن دیگر ستادنمی دانست با چه موقعیتّهایی روبرو خواهد شد و چه برنامه های استانداردی به کار خواهد گرفت، لذا خود را در قالب یک بوروکراسی تجدید سازمان نمی کرد. اگر برنامة ساده و یگانه ای را دنبال می کرد، به شکل بوروکراسی ماشینی و اگر با شماری برنامه های پیچیده سر و کار می داشت، به شکل بوروکراسی حرفه ای پدیدار می شد. اینک اگر راهبرد ستاد بر پایة فعالیت های مورد اجرا پیوسته دگرگون می شد، تعیین راهبرد در دست کسانی بود که نوع فعالیت ها و چگونگی اجرای آنها را بر می گزینند.
راهبرد ستاد کمکهای مردمی از راه تصمیم های متعدد که مقطعی گرفته می شد، پیوسته کامل می شد. هر کس که به گونه ای با فعالیت سر و کار دارد، یعنی مدیران، افراد مجرب وتوانمند و همة کسانی که گروههای گوناگون کار و کمیته های ثابت برپا می کنند، در تعیین راهبرد سهیم هستند. به همین دلیل است که ستاد کمکهای مردمی در هر دو راستای افقی و عمودی به گونه ای گزینشی نامتمرکز بود. قدرت تصمیم گیری، به گونه ای گسترده ولی پیچیده در میان افراد در همة رده های سلسه مراتب سازمانی پراکنده شده بود.


4-5-  سیستم مدیریتی ستاد کمکهای مردمی
سیستم وساختارمی توانند درانجام کارسازمانی مکمل هم باشند. ساختار،کالبد ایستای تعیین وتقسیم وظایف را ارایه می کند وسیستم، روش پویایی را که موجب رقابت می شود،مشخص می نماید. درطول تاریخ پیدایش سازمان،به ندرت سیستمها وساختار مکمل هم قلمداد می شدند.سیستمها به رغم اینکه برای منظورهای مختلف ساخته شده اند، ولی ازعواملی تشکیل شده اند که عملیات دقیقاً یکسانی درهرسیستم انجام می دهند. این عوامل عبارتند ازداده های اطلاعاتی،اجرا(ترکیبی از تصمیم گیری برای اجرا ودستورالعمل ها)، کنترل (تصمیم گیری برای کنترل به علاوه ارزیابی عملکرد)، بودجه بندی، برنامه ریزی، برنامه ریزی کلی(اهداف،مقاصد، تصمیم گیری برای جستجو، جستجو برای راهکارها، تحلیل وتصمیم گیری برای اجرا).


4-5-1- انواع  سیستم
سیستم های مدیریت کارآفرین،مدیریت روندپذیر ومدیریت کنترل وسیستم حل مسئله راهبردی انواع اصلی سیستمها را تشکیل می دهند وهریک نماینده خانواده ای ازسیستمها هستند. هرنوع سیستم نسبت به محیط آینده سازمان دیدگاهی خاص دارد. درمدیریت کنترل فرض براین است که محیط دچار تغییرات بسیار کمی می شود واین تغییرات آنقدر کند است که برای پاسخ پس از واقعه، وقت کافی هست.درمدیریت روندپذیر فرض بر این است که آینده، تداوم گذشته است وتغییر بسیارکم خواهد بود ولی بسیارسریعتر ازآن است که برای عکس العمل بعدازواقعه، وقت کافی باشد.در مدیریت کارآفرین فرض براین است که تحولات آینده رابطه ای باگذشته ندارند.کنترل، بودجه بندی، برنامه ریزی بلندمدت غیرعادی،منسجم و ابتکاری رواج دارند و برنامه ریزی شبه راهبردی، راهبردی ومدیریت راهبردی رواج کمتری دارند، ولی استفاده ازآنها در ده سال اخیررو به رشد بوده است (انسف، 1375). گام اول درانتخاب سیستم برای سازمان این است که تشخیص داده شود کدام یک ازسیستمهابه بهترین نحو به نیازهای سازمان درآینده پاسخ می گوید. این کار ازطریق شناسایی شرایط تلاطم ومحیط انجام می شودکه به بهترین صورت، محیط آتی سازمان را تشریح می کنند.


4-5-2- سیستم حل مسئله راهبردی
مسئله راهبردی، یک تحول قریب الوقوع درداخل یا خارج جامعه است که احتمال دارد اثرمهمی برتوانایی جامعه درتحقق اهدافش بگذارد. ممکن است از یک مسئله راهبردی استقبال شود، درآن صورت این مسئله، به مثابه فرصتی است که درمحیط ایجاد می شود یا یک نقطه قوت داخلی است که می توان ازآن بهره برداری کرد. گاهی نیز مسئله راهبردی خوشایند نیست، یعنی یک تهدید خارجی یایک نقطه ضعف داخلی است که موقعیت مستمر وحتی بقای جامعه را به خطرمی اندازد. اغلب تهدیدات خارجی ازآنجایی که ازاتفاقات مهمی درمحیط خبرمی دهند،می توانند به وسیله مدیریت تهاجمی تبدیل به فرصتهایی شوند.
مدیریت مسئله راهبردی روشی نظام مند برای شناسایی زود وارایه پاسخ سریع به تغییرات غیرمنتظره داخل یاخارج یک جامعه است.جهت شناسایی سریع می توان ازطریق ذیل استفاده نمود.برخلاف برنامه ریزی بلندمدت،کنترل وبرنامه ریزی راهبردی که مسایل را دریک چرخه برنامه ریزی سالانه بررسی می کنند،مدیریت مسئله راهبردی به صورت زمان واقعی است یعنی به طورمستمرمتوجه مسایل راهبردی است. درعمل این به معنای بررسی ادواری (مثلاً ماهانه) و روزآمد کردن مسایل راهبردی مهم است. به عبارت دیگر برای مسایل سریع که ممکن است بین بررسی ها رخ دهد یک بازرسی مداوم صورت می گیرد.وقتی چنین مسایلی ایجاد می شوند،هشداری مدیریت رانسبت به نیازبه توجه فوری آگاه می سازد. به طرق مکمل ذیل می توان به مسایل پاسخ سریع داد.
مسئولیت اداره ستاد برعهده مدیریت آن قرارمی گرفت که بدون تأخیرغیرلازم به سرعت واردعمل می شد. درصورت لزوم،مدیریت مسئلة راهبردی سلسه مراتب را نادیده می گرفت. مدیریت،مسئولیت هر مسئله رامستقیماً به واحدهایی ازبخشها واگذارمی کرد که به بهترین وجه برای مقابله با مسئله مجهزشده اند،ممکن است این واحدها درسطوح سلسه مراتبی مختلف باشد.غالباً یک مسئله به یک واحد محدودنمی شد، دراین صورت یک فعالیت ویژه مرکب ازافرادی که تحت تأثیر قرارمی گیرند ونیز افرادمجرب وتوانمند شکل می گیرد. منابع مستقیماً به این فعالیت داده می شود وفعالیت نیز مستقیماً به مدیریت گزارش کارمی دهد. تفویض مسئولیت به چند طریق می تواند صورت گیرد، یک راه در نمودار 6 نشان داده شده است که مسئولیتها را در میان دو گروه تقسیم می کند :
1- گروه افرادمجرب وتوانمند وباانگیزه: این گروه باید مسایل را شناسایی نموده، اثروزمانشان را ارزیابی کند وزمان موردنیازبرای پاسخ و هوشیارنمودن تصمیم گیران درمورد مسایل ناگهانی ومهم را تخمین بزند.
2- مدیریت ستاد : وظیفه مدیریت، ارزیابی اهمیت نسبی مسایل است. انتخاب فهرست مسایل مهم راهبردی، تصمیم در مورد اینکه چطور با مسایل ذیربط برخورد شودوچطور تفویض مسئولیتها صورت گیرد، برعهده مدیریت است.
ازآنجایی که فعالیت های مسایل فوری اغلب قبل از درک کامل ابعاد وتبعاتشان شروع می شوند مراحل اولیه، به تدریج ابعاد راهبردی مسئله یعنی دامنه اثر وفوریت آن را مشخص خواهند کرد. با پیشرفت کار،توجه به تدریج به نتایج عملیاتی معطوف می شود.کنترل تیم های فعالیت مهم است نه فقط برای نتایج عملیاتی شان، بلکه برای موفقیتشان درروشن کردن تبعات راهبردی مسئله. معمولاً اگر مدیریت نتواند کنترل راهبردی را اعمال کند، تجربه نشان می دهد که فعالیت ها به محض شکل گیری شروع به رشد می نمایند وحتی بعد ازاینکه معلوم شود که اثرشان برجامعه مهم نخواهد بود، ادامه حیات می دهند.
 
نتیجه گیری :
درطول سالهای دفاع مقدس وهمزمان با حضوررزمندگان درمیادین نبردمردم درپشت جبهه ها اقدام به ارسال کمکهای نقدی وغیرنقدی به جبهه ها نمودند. کمکهای مردمی به صورت گسترده ای به جبهه ها روانه میشد. درحقیقت آنهایی که قادربه حضورمستقیم درجبهه ها نبودند با این کمکها دین خود را ادا میکردند که اگراین کمکهای مردمی نبود به حق می توان گفت تداوم هشت سال دفاع مقدس وکسب پیروزی در میدانهای متعدد امکان نداشت  .
برای ارسال به موقع،سریع وتوزیع مناسب کمکها وجودیک تشکیلات ضروری ولازم بود. لذا درسراسرکشورستاد جمع آوری وهدایت کمک مردمی تحت عنوان ستادپشتیبانی، جذب وهدایت کمکهای مردمی شکل گرفت. مطالعه ستادکمکهای مردمی نشان میدهد که ساختار وسیستم حاکم براداره این نهادمردمی درقالب هسته های مستقل جهادی ودر شبکه ای ازگروه های مردمی به گونه ای بود که توانست نظام کمک رسانی بی نظیری راایجاد نماید وسازمانی مأموریت گرا، هدفمند، کم هزینه وایثارگر ایجاد نماید که همواره اعضای آن، تمام توانمندی وقابلیت خود را در جهت کمک رسانی مطلوبتر وقف نمایند.
ستاد کمکهای مردمی از گروه های کاری موقت تشکیل میشد و بر حسب ضرورت برای انجام فعالیتی مشخص سازماندهی میشد  از بخشهای وظیفه ای یا بروکراتیک دائمی رسمی برخوردار نبود و ازعدم تمرکز دراختیارات، مسئولیت اقتضایی وقوانین وضوابط محدود برخوردار بود. ستاد به جای ساختار مکانیکی و بروکراسی اداری، ساختاری چابک و پویا داشت که برای انجام مأموریتی ویژه مناسب بود. سیستم ستاد کمکهای مردمی عبارت بود ازهمکاری گروهی درحل مسائل راهبردی که همان ارائه کمکهای مردمی بود.
در دوران دفاع مقدس تصورغالب افراد این بود که ساختار مدیریت دفاع مقدس به ویژه ستاد جذب بی نظم وبدون برنامه است درحالی که با مطالعه روش¬های مدیریت کلاسیک می بینیم که شیوه اداره اموربه صورت خلاقانه وبدون کپی برداری والگوگیری ازبیگانگان مبتنی براصول سازمانی ساختارهای ادهوکراسی، منتهی ازنوع بومی ومتناسب بافرهنگ اسلامی ایرانی بوده واثربخشی لازم را نیز داشته است. بر خلاف بسیاری از شیوه¬ های مدیریتی کشورمان بعد ازدوران دفاع مقدس که برتقلید کورکورانه از مدل¬های مدیریتی غیر بومی  بوده وفاقد کارایی لازم. نیازامروزکشوردرعرصه مدیریتی طراحی سیستم¬ها وساختارهای متناسب بافرهنگ اسلامی ایرانی میباشد نه الگوهای مدیریتی غربی یا شرقی صرف .
کارکردمناسب سازماندهی ستادکمک های مردمی برای شرایط حاضراین است که با فراهم کردن شرایط بروز خلاقیت، ابتکار ونوآوری وتقویت حس مسئولیت وهمکاری افراد، می¬توان ازحداکثر توان، استعداد وقابلیت نیروی انسانی مشتاق وعلاقمند وباانگیزه برای سایرحوزه های فرهنگی واجتماعی واقتصادی بهره برد.
 
تشکر وقدر دانی :

در انتها ازآقای احمد شاکروخانم شهیده صیادیان که زحمت ویراستاری نهایی این متن را به عهده داشته اند تشکر و قدر دانی می شود.


منابع
1- مقام معظم رهبری،1388،خبرگزاری فارس، http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8806301262
2- اعرابی، محمد، 1376، طراحی ساختارسازمانی، تهران دفترپژوهش های فرهنگی
3- انسف، مک دانل، 1375، استقرار مدیریت استراتژیک، ترجمه دکترعبداله زندیه، تهران، انتشارات سمت
4- مصاحبه با مسئولان ستاد کمکهای مردمی به جبهه ها، شهرستان آران وبیدگل:
- مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین عباس یوسفیان امام جمعه شهرستان آران وبیدگل درزمان دفاع مقدس
 - مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین مردان مسئول ستاد نمازجمعه درزمان دفاع مقدس
- مصاحبه با حسین حاج حسینی، مسئول لجستیک تیپ بیت المقدس دردوران دفاع مقدس
- مصاحبه با حسین سعدی، معاونت لجستیک تیپ قدس وتیپ بیت المقدس دردوران دفاع مقدس
5- مینتزبرگ،هنری،1374،سازماندهی پنج الگوی کارساز،ترجمه ابوالحسن فقیهی،حسین وزیری سابقی.تهران:مرکزآموزش مدیریت دولتی

 


نویسنده : صیادیان - شیره پز - حاج حسینی - سعدی

منبع : میدانی ومطالعا تی